इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनेईको मृत्यु भएको इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यम र सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले औपचारिक रूपमा पुष्टि गरेका छन्।

शनिबार बिहान इजरायल र अमेरिकाले संयुक्तरूपमा इरानका विभिन्न सैन्य तथा रणनीतिक ठेगानाहरूमा गरेको शक्तिशाली आक्रमणका क्रममा खामेनेईको ज्यान गएको बताइएको छ।

शनिबार बिहानैदेखि इरानको राजधानी तेहरानसहितका प्रमुख सहरहरूमा ठूला विष्फोटका आवाजहरू सुनिएका थिए। इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार, तेहरानस्थित खामेनेईको निवास (परिसर) लाई लक्षित गरी गरिएको “अत्यन्तै शक्तिशाली र सटीक” हमलामा उनको मृत्यु भएको हो।

इरानी सरकारी टेलिभिजनले शोकको घोषणा गर्दै यस घटनालाई राष्ट्रिय क्षति भनेको छ। बीबीसीलगायतका अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार, यो आक्रमण दशकौँपछिको सबैभन्दा ठूलो र प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेप मानिएको छ।

यस घटनापछि विश्व राजनीतिमा निकै ठूलो तरंग पैदा भएको छ:

अमेरिकी प्रतिक्रिया: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले एक विशेष सम्बोधनमार्फत खामेनेई मारिएको पुष्टि गर्दै यसलाई “न्यायको विजय” र “आतंकवादको केन्द्रमा प्रहार” भएको दाबी गर्नुभएको छ।

इजरायली दाबी: प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले तेहरानस्थित खामेनेईको सुरक्षा घेराभित्रै पसेर गरिएको यो आक्रमण “अप्रत्याशित र ऐतिहासिक” भएको बताउनुभएको छ। उहाँले इरानको क्षेत्रीय प्रभावलाई समाप्त पार्न यो कदम चालिएको संकेत गर्नुभएको छ।

इरानको स्थिति: सर्वोच्च नेताको मृत्युसँगै इरानमा सत्ता उत्तराधिकार र सुरक्षा चुनौतीका विषयमा अन्योल सिर्जना भएको छ। सुरक्षा परिषद्ले थप परिस्थितिको विश्लेषण गरिरहेको बुझिएको छ।

प्रभाव र सम्भावित जोखिम

यो घटनाले मध्यपूर्वमा पहिलेदेखि नै जारी तनावलाई थप चर्काउने निश्चित छ। विश्लेषकहरूका अनुसार:

• प्रतिशोधको खतरा: इरान समर्थित समूहहरू (जस्तै हिजबुल्लाह र हमास) बाट ठूलो प्रतिशोधको सम्भावना रहेको छ।
• विश्व अर्थतन्त्र: कच्चा तेलको मूल्यमा अस्थिरता आउन सक्ने र विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलामा असर पर्न सक्ने देखिएको छ।
• सत्ता परिवर्तनको मोड: खामेनेईपछिको इरान कस्तो हुनेछ भन्ने विषयमा अहिले विश्वभर चासो र चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।  बीबीसी  तथा अन्य न्युज एजेन्सी