एजेन्सी । रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युक्रेन युद्ध अन्त्यतर्फ गइरहेको आफूलाई लागेको बताएका छन् ।

मस्कोमा वर्षौंपछिकै सबैभन्दा सानो रूपमा आयोजना गरिएको विजय दिवस परेडमा युक्रेनमा विजय हासिल गर्ने वाचा गरेको केही घण्टापछि उनको यस्तो टिप्पणी आएको हो ।

‘मलाई लाग्छ, यो विषय अन्त्यतर्फ गइरहेको छ,’ दोस्रो विश्वयुद्धपछिकै युरोपको सबैभन्दा घातक द्वन्द्व मानिएको रुस–युक्रेन युद्धका बारेमा पुटिनले पत्रकारहरूलाई भने ।

उनले युरोपका लागि नयाँ सुरक्षा व्यवस्थाहरूका बारेमा वार्ता गर्न आफू इच्छुक रहेको र आफ्नो मनपर्ने वार्ता साझेदार जर्मनीका पूर्व चान्सलर गेरहार्ड श्रोडर हुने पनि बताए ।

सन् २०२२ मा युक्रेनमाथि रुसको आक्रमणले सन् १९६२ को क्युबाली मिसाइल संकटपछिकै रुस र पश्चिमा राष्ट्रहरूबीचको सम्बन्धमा सबैभन्दा गम्भीर संकट उत्पन्न गराएको थियो जतिबेला धेरै मानिसहरूले विश्व आणविक युद्धको संघारमा रहेको डर मानेका थिए ।

अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको प्रशासनले मध्यस्थता गरेको शान्तिवार्ता अहिले रोकिएको क्रेमलिनले जनाएको छ । मस्कोले विशेष सैन्य कारबाही भन्ने गरेको यस युद्धमा रुसका विभिन्न युद्ध लक्ष्यहरू पूरा नभएसम्म लडाइँ जारी राख्ने वाचा पुटिनले बारम्बार गर्दै आएका छन् ।

युद्धका कारणहरूका बारेमा आफ्नो धारणा राखेपछि पुटिनले क्रेमलिनमा यस्तो बोलेका हुन् । उनले भूमण्डलीकरणवादी पश्चिमा नेताहरूलाई दोष दिँदै सन् १९८९ मा बर्लिनको पर्खाल ढलेपछि नेटो पूर्वतर्फ विस्तार नहुने वाचा गरे पनि पछि युक्रेनलाई युरोपेली संघको घेरामा तान्ने प्रयास गरेको बताए ।

दोस्रो विश्वयुद्धमा नाजी जर्मनीमाथि सोभियत संघको विजयको उत्सव मनाइने मे ९ को राष्ट्रिय बिदाको परेडको केही घण्टापछि उनको यो भनाइ आएको हो । यो वार्षिक कार्यक्रमले उक्त युद्धमा ज्यान गुमाएका २ करोड ७० लाख सोभियत नागरिकहरूप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्छ ।

रेड स्क्वेयरमा गुड्ने सधैंजसोका अन्तरमहादेशीय ब्यालिस्टिक मिसाइल, ट्यांक र मिसाइल प्रणालीहरूको सट्टा रुसले क्रेमलिनको भित्ता अगाडिका विशाल स्क्रिनहरूमा आफ्ना सैन्य हतियारहरूले काम गरिरहेको भिडियो देखायो ।

रुसी सेनाले युक्रेनमा चार वर्षभन्दा लामो समयदेखि लडाइँ गरिरहेका छन् । यो सोभियत सेनाले दोस्रो विश्वयुद्धमा लडेको समयभन्दा लामो हो जसलाई रुसमा १९४१–४५ को महान देशभक्तिपूर्ण युद्ध भनिन्छ ।

सन् १९९९ को अन्तिम दिनदेखि राष्ट्रपति वा प्रधानमन्त्रीको रूपमा रुसमा शासन गर्दै आएका पुटिनले युक्रेन युद्धलाई लिएर मस्कोमा चिन्ताको लहर सामना गरिरहेका छन् जसले लाखौं मानिसहरूको ज्यान लिएको छ, युक्रेनका धेरै भागहरू भग्नावशेषमा परिणत गरेको छ र रुसको ३० खर्ब डलरको अर्थतन्त्रलाई कमजोर बनाएको छ । रुसको युरोपसँगको सम्बन्ध शीतयुद्धको चरम समययताकै सबैभन्दा खराब अवस्थामा छ ।

रुसी सेनाले अहिलेसम्म पूर्वी युक्रेनको डोनबास क्षेत्रलाई पूर्ण रूपमा कब्जा गर्न सकेको छैन जहाँ कीभको सेनालाई किल्लाका रूपमा रहेका शहरहरूको पंक्तिसम्म धकेलिएको छ । यद्यपि मस्कोले युक्रेनी भूभागको पाँच भागको एक भागभन्दा केही कम नियन्त्रण गरेको छ । तर, यस वर्ष रुसी सैन्य प्रगति सुस्त भएको छ ।

रुस र युक्रेनले पछिल्ला दिनहरूमा आफूले घोषणा गरेको एकपक्षीय युद्धविराम उल्लंघन गरेको आरोप एकअर्कालाई लगाएपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले शनिबारदेखि सोमबारसम्म तीन दिने युद्धविरामको घोषणा गरे जसलाई क्रेमलिन र कीभ दुवैले समर्थन गरेका छन् । दुवै पक्ष १ हजार कैदीहरू आदानप्रदान गर्न पनि सहमत भएका छन् ।

‘म यो रोकिएको हेर्न चाहन्छु । मानवीय क्षतिको हिसाबले रुस–युक्रेन युद्ध दोस्रो विश्वयुद्धपछिकै सबैभन्दा खराब कुरा हो । हरेक महिना २५ हजार युवा सिपाहीहरू (मारिनु) पागलपन हो,’ ट्रम्पले वाशिङटनमा पत्रकारहरूलाई भने । उनले युद्धविरामको ठूलो विस्तार हेर्न चाहेको पनि थपे । मस्को वा कीभ कतैबाट पनि युद्धविराम उल्लंघन भएको कुनै रिपोर्ट आएको छैन ।

युरोपेली परिषद्का अध्यक्ष एन्टोनियो कोस्टाले गत साता युरोपेली संघले रुससँग वार्ता गर्ने र युरोपको सुरक्षा संरचनाको भविष्यका बारेमा छलफल गर्ने सम्भावना रहेको आफूलाई विश्वास लागेको बताएका थिए ।

के उनी युरोपेलीहरूसँग वार्ता गर्न इच्छुक छन् भनेर सोधिएको प्रश्नमा पुटिनले आफ्नो मनपर्ने व्यक्ति श्रोडर भएको बताए । ‘मेरो व्यक्तिगत विचारमा संघीय गणतन्त्र जर्मनीका पूर्व चान्सलर श्रोडर बढी उपयुक्त हुनुहुन्छ,’ पुटिनले भने ।

युरोपेली नेताहरूले युक्रेनमा रुस पराजित हुनुपर्ने बताएका छन् र पुटिनलाई युद्ध अपराधी र स्वेच्छाचारी शासकका रूपमा चित्रण गरेका छन् । पुटिनलाई युद्ध जित्न दिइयो भने उनले कुनै दिन नेटो सदस्यमाथि आक्रमण गर्न सक्ने उनीहरू बताउँछन् । रुसले यस्ता दाबीहरूलाई अर्थहीन भन्दै खारेज गर्छ ।

फेब्रुअरी २०२२ मा युक्रेनमा सेना पठाउन आदेश दिने पुटिनले युक्रेनलाई अर्बौं डलरको सहयोग, हतियार र गुप्तचर सूचना दिएर सहयोग गरेको भन्दै युरोपेली शक्तिहरूलाई युद्ध उक्साउनेहरूका रूपमा चित्रण गर्छन् ।

युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीका बारेमा सोधिएको प्रश्नमा पुटिनले स्थायी शान्ति सम्झौता भएपछि मात्रै भेट सम्भव हुने बताए ।